江戸時代のなかごろ、広南から日本へ象が送られてきました。
牡と牝、二頭でした。
In the middle of the Edo period, elephants were sent to Japan from Quang Nam.
There were two of them, a male and a female.
Vào khoảng giữa thời Edo, voi được gửi từ Quảng Nam sang Nhật Bản.
Có hai con: một đực và một cái.
牝は長崎で死にました。九月十一日と記録されています。
江戸まで行ったのは、牡の一頭です。
陸を歩いて行きました。
四月二十六日に京都へ着き、二十八日に天皇がこれを見ています。
二十九日に京都を発ち、五月五日に名護屋を過ぎ、二十五日に江戸へ着きました。
そして二十七日に、将軍が見ました。
記録には、象の毛色も、爪の長さも、肩までの高さも、胴の長さも書かれています。
測って書き留めた人がいたということです。
象について『馴象談』という本も書かれました。
The female died at Nagasaki. The record gives the date: the eleventh day of the ninth month.
The one that reached Edo was the male.
He walked the whole way.
He reached Kyoto on the twenty-sixth day of the fourth month, and on the twenty-eighth the Emperor saw him.
He left Kyoto on the twenty-ninth, passed Nagoya on the fifth day of the fifth month, and arrived in Edo on the twenty-fifth.
On the twenty-seventh, the Shogun saw him.
The record notes the colour of his hide, the length of his claws, his height at the shoulder, the length of his body.
Someone measured him and wrote it down.
A book was written about him, called Junzōdan.
Con cái chết ở Nagasaki. Sổ sách chép lại ngày mười một tháng chín.
Con đi được tới Edo là con đực.
Nó đi bộ suốt chặng đường.
Ngày hai mươi sáu tháng tư voi tới Kyoto, và ngày hai mươi tám Thiên hoàng xem nó.
Ngày hai mươi chín rời Kyoto, mồng năm tháng năm qua Nagoya, ngày hai mươi lăm tới Edo.
Rồi ngày hai mươi bảy, Tướng quân xem nó.
Sổ sách chép cả màu lông, chiều dài móng, chiều cao đến vai và chiều dài thân của voi.
Nghĩa là đã có người đo và ghi lại.
Người ta còn viết hẳn một cuốn sách về voi, nhan đề "Junzoudan".
この話のもとになった記録の言葉です。ページは、その本に刷られたものです。
日本博物学年表
廣南ヨリ牝牡ノ象二頭ヲ獻ス
牝ハ九月十一日長崎ニ斃ル
井上通熈馴象談一卷ヲ作ル
四月二十六日廣南ノ象京都ニ着シ同二十八日天覽アリ翌二十九日京ヲ發シ五月五日名護屋ヲ過キ同二十五日江戶ニ着シ二十七日將軍ノ觀覽ニ供ス
PDF の後半 2 ページはガイド用です。読み上げる台本、語り方のコツ、事柄ごとに「どこまで言い切ってよいか」、記録の言葉と原本の切り出しが載っています。お客様用の面の裏に来ないよう、両面印刷で組んであります。