歌舞伎に「天竺徳兵衛」という妖術使いが出てきます。
父から蝦蟇の妖術を授かり、日本を覆そうとした父の企てを継ぐ男です。
その名前の元になった人は、海を渡り、メナムの河口まで行った、と伝えられています。
In kabuki there is a sorcerer called Tenjiku Tokubei.
His father passes him the magic of the toad, and with it the plot to overturn Japan.
The man whose name he borrowed is said to have crossed the sea as far as the mouth of the Menam River.
ในละครคาบุกิ มีพ่อมดคนหนึ่งชื่อ "เท็นจิกุ โทกุเบ"
เขาได้รับเวทมนตร์คางคกจากพ่อ และสืบทอดแผนการของพ่อที่จะล้มล้างญี่ปุ่น
กล่าวกันว่า ชายที่เป็นต้นเค้าของชื่อนี้ได้ข้ามทะเลไปจนถึงปากแม่น้ำเมนาม
播磨の高砂、いまの兵庫県にある港町です。
その土地の地誌『高砂誌』に、この人の一節があります。
慶長十七年（1612年）、高砂の船頭町の生まれ。父は赤穂屋徳兵衛といいました。
寛永三年（1626年）の十月、長崎の福田を船で出て、六か月かけて天竺の摩迦陀へ渡ります。
一年滞在し、寛永五年（1628年）の八月に長崎へ戻りました。
さらに一年後、オランダ船に乗って、もう一度天竺へ向かいます。
この二度目の渡航で、メナムの河口まで行った、と地誌は書いています。いまのタイです。
郷里の寺には、彼が寄進した多羅葉の経文が伝わる、とも書いています。
ただし、この地誌が編まれたのは、ずっとあとの時代です。
どこから聞いた話なのかは、書かれていません。
確かなのは、こちらです。
彼の名を題にした歌舞伎の台本が、版本、木版で刷った本として今も残っています。
そこでの徳兵衛は、父から蝦蟇の妖術を授けられ、その志を継いで人をつけ狙い、失敗する男です。
海を渡ったと伝えられる人が、舞台の上では妖術使いになりました。
Takasago is a port town in Harima, in what is now Hyogo prefecture.
A local gazetteer of that town, the Takasago-shi, has a passage about him.
He was born in 1612, in the boatmen's quarter of Takasago. His father was known as Akoya Tokubei.
In the tenth month of 1626 he sailed from Fukuda, near Nagasaki, and reached Magadha in India after six months.
He stayed a year and returned to Nagasaki in the eighth month of 1628.
A year later he boarded a Dutch ship and set out for India a second time.
On this second voyage, the gazetteer writes, he went as far as the mouth of the Menam River. That is in today's Thailand.
It also says a temple in his home town keeps a sutra he donated, written on palm leaves.
But the gazetteer was compiled long after these events.
It does not say where the account came from.
What is certain is this.
The kabuki play that took his name survives in print.
In it, Tokubei is given the magic of the toad by his father, takes up his father's purpose, stalks his target, and fails.
A man said to have crossed the sea became a sorcerer on the stage.
ทากาซาโงะ แห่งแคว้นฮาริมะ เป็นเมืองท่าในจังหวัดเฮียวโงะในปัจจุบัน
หนังสือบันทึกท้องถิ่นของเมืองนั้น ชื่อ "ทากาซาโงะชิ" มีเรื่องของชายผู้นี้อยู่ตอนหนึ่ง
เขาเกิดเมื่อปี 1612 ที่ย่านคนเรือของทากาซาโงะ บิดาชื่ออาโกยะ โทกุเบ
ในเดือนสิบของปี 1626 เขาออกเรือจากฟุกุดะที่นางาซากิ ใช้เวลาหกเดือนไปถึงแคว้นมคธในอินเดีย
เขาพำนักอยู่หนึ่งปี แล้วกลับถึงนางาซากิในเดือนแปดของปี 1628
อีกหนึ่งปีต่อมา เขาลงเรือของฮอลันดา มุ่งหน้าไปอินเดียอีกครั้ง
หนังสือบันทึกท้องถิ่นเขียนว่า ในการเดินทางครั้งที่สองนี้ เขาไปถึงปากแม่น้ำเมนาม ซึ่งอยู่ในประเทศไทยปัจจุบัน
หนังสือยังเขียนว่า วัดในบ้านเกิดของเขาเก็บรักษาคัมภีร์ใบลานที่เขาถวายไว้
แต่หนังสือเล่มนี้เรียบเรียงขึ้นหลังเหตุการณ์นั้นนานมาก
และไม่ได้บอกว่าเรื่องนี้ได้ยินมาจากที่ใด
สิ่งที่แน่นอนคือเรื่องต่อไปนี้
บทละครคาบุกิที่ใช้ชื่อของเขาเป็นชื่อเรื่อง ยังคงเหลืออยู่ในรูปฉบับพิมพ์จนถึงทุกวันนี้
ในบทละครนั้น โทกุเบได้รับเวทมนตร์คางคกจากพ่อ สืบทอดเจตนาของพ่อ ตามล่าเป้าหมาย และล้มเหลว
ชายที่กล่าวกันว่าข้ามทะเลไป กลายเป็นพ่อมดบนเวทีละคร
この話のもとになった記録の言葉です。ページは、その本に刷られたものです。
『天竺徳兵衛韓噺』4巻（円寿堂丸屋甚八）版本一次史料
天竺徳兵衛韓噺 4巻（円寿堂丸屋甚八）
『高砂誌』（高砂協賛会）第五章人物 第一節 天竺徳兵衛
天竺德兵衞は慶長十七年高砂船頭町に生る、彼の父赤穂屋德兵衞は赤穂の人
天竺德兵衞寄進の多羅葉經文等國寳又は美術參考品たるもの多し
寬永三年十月長崎福田を出帆して航程六ヶ月遂に天竺摩迦陀國に航し滯留一年、寛永五年八月長崎に皈航し、羅紗、伽羅、素枝、藥種等を輸入したりき
更に一年の後水主三百余人を率ひ阿蘭陀船に乘込みて、再び天竺に渡航して
天竺德兵衞が殆んど三百年前の昔メナム河口まで再度渡航したる事蹟
『日本文学大系』第23巻（河出書房、昭和13年）歌舞伎篇
宗觀は實は朝鮮人で木曾官といひ、日本を覆へす陰謀をたくらんだが、事成らずして自害し、臨終に際して德兵衞に蝦蟇の妖術を授ける。德兵衞は父の志を嗣いで東山殿をつけ狙つたが、遂に失敗するといふ物語である。
播州の人天竺德兵衞が、天竺摩珂陀國に再度まで航海し、天竺聞書といふ日記を著はして有名になつた。
PDF の後半 2 ページはガイド用です。読み上げる台本、語り方のコツ、事柄ごとに「どこまで言い切ってよいか」、記録の言葉と原本の切り出しが載っています。お客様用の面の裏に来ないよう、両面印刷で組んであります。